نگاه به قدرت در ضرب المثلها وباور داشت مردم گیل ودیلم
1- یا وه دس به کیسه بون یا دس به ریش( ضرب المثل گالشی)
معنی : یا باید دست به جیب شد یا دست به ریش
توضیح : به عبارت دیگر مردم براین عقیده بودند که اصلی ترین عامل قدرت پول است .اگر پول داشته باشی وبدهی مشکل حل می شود وگرنه باید از در التماس وخواهش برآیی
2- هیچ کس موواله جه حاجت هنگینه ( ضرب المثل شرق گیلانی)
معنی : هیچ کس از مستراح حاجت نمیگیرد
توضیح : اشاره به اصل ونصب دارد واینکه برای حصول نتیجه باید به سراغ افرادی رفت که اصل وریشه نجیب داشته باشند در غیر این صورت هر عملی اتلاف وقت است
3- هرکی سرخ ریشه تی قوم خویشه ؟( ضرب المثل شرق گیلانی)
معنی : هرکس که ریش سرخ دارد فامیل تو است ؟!!
توضیح : یکی از راه های کسب موقعیت اتصال به کانون قدرت است .این قرت که به همراه خود مکنت را هم دارد می تواند برآورنده بسیاری حاجات باشد لذا برخی افراد سعی داشتند به هر نحوی خود را به دروغ متصل به کانون قدرت سازند.
4- هرچی شمه صلایه امی سره کولایه ( ضرب المثل غرب گیلانی)
معنی : هرچه شما صلاح بدانید بالای سر ما جای دارد
توضیح : این ضرب المثل رویکرد چاپلوسانه بیان کننده را نسبت به مخاطب خود نشان می دهد .معمولا این جمله در نهایت فرمانبرداری فرد در مقابل کانون قدرت ( پاسبان ، اداره ای چی ) و مقامات دولتی به کار می رفت .
5- هرچی آسمون بواره وه زمین طاقت بیاره ( ضرب المثل گالشی )
معنی : هرجه از آسمان ببارد باید زمین طاقت بیاورد
توضیح : این ضرب المثل بیانگر اوج تسلیم ورضایت در مقابل کانون های قدرت است ومعمولا فرد که خود را نسبت به آن عناصر قدرت در جایگاه نازل میبیند از این بیان برای توجیه دیگران والبته خود استفاده می کند.
6- هرجا آتیش گرمتره خودس اوره دنه ( ضرب المثل شرق گیلانی)
معنی : هرجا آتش گرمتر است دستش را آنسو نگه می دارد
توضیح : این ضرب المثل کنایه از فرصت طلبی وابن الوقت بودن افراد وبه عبارتی تمایل همیشگی به طیف قدرت است
7- مره نترس ، می دونبالینه بترس ( ضرب المثل گالشی )
معنی : از من نترس از آن کسی که پشتم ( هوادارم ) است بترس
توضیح : این ضرب المثل بیانگر تمایل شدید افراد نسبت به اتصال به قدرت است ودرک این مطلب که برای ادامه حیات لاجرم هرفرد نیاز به پشتوانه ای قدرتمند دارد .
8- ماری گه نگزه قورباغه اونه سواربونه ( ضرب المثل شرق گیلانی )
معنی : ماری که نیش نمی زند قورباغه هم سوارش می شود.
توضیح : این ضرب المثل به خوبی بیانگر این باور است که قدرت وخشونت دو همزاد جدایی ناپذیر هستند که لازم است در کنار هم باشند.
9- آدم بی پول کولکلفیسه ( ضرب المثل غرب گیلانی)
معنی : آدم بی پول خوار وخفیف است ( کولکافیس : سهره ، پرنده ای بی ارزش در مقابل بلبل مطابق باور مردم گیلان)
توضیح : این ضرب المثل به خوبی بیانگرنقش واهمیت پول به عنوان یکی از ارکان اصلی کسب قدرت برای آدمی می باشد.
10-کی خودا اسماله جه خط دانه (ضرب المثل شرق گیلانی )
معنی : از کدخدا اسماعیل خط دارد – مجاز است هر کاری را بکند
توضیح : این ضرب المثل بیانگر جایگاه یکی دیگر از عناصر قدرت یعنی کدخدا است واینکه اتصال به این کانون قدرت می تواند تمام خط قرمز ها را پاک کند واگر فرد از این موقعیت برخوردار باشد آزاد است به هر کاری دست بزند.
منابع:
1- فرهنگ لغات وواژگان گیلکی – اثر استاد احمد مرعشی – ناشر طاعتی رشت
2- فرهنگ مثلها واصطلاحات گیل ودیلم – اثر زنده یاد پاینده لنگرودی – ناشر انتشارات سروش
«پروردگارا سینه ام را گشاده گردان و کار را بر من آسانفرما و از زبانم گره بگشاتا همگان سخنم را دریابند»